Neden biran önce COVID-19 aşısı olalım?

Son Güncelleme : 15 Haziran 2021 - 9:49
Dr. Mustafa Kemal Ergüder
Dr. Mustafa Kemal Ergüder [email protected]

COVID-19 Aşıları Hakkında Merak Edilenler

Çünkü salgından kurtulmak için başka bir çare görünmüyor! Yaklaşık bir buçuk yıldır tüm dünya siyasi, ekonomik, ticari, tıbbi ve bilimsel bir mücadele içinde pandemi dediğimiz bütün ülkeleri etkileyen bu salgınla boğuşmaktadır. Çok eskiden beri bilinen Corona isimli virüsün, yeni bir melezi olan COVID-19 ölümcül ve yaygın bir enfeksiyonla bütün ülkeleri ciddi bir şekilde etkilemektedir.

Etkili ve özgül bir antiviral tedavisi olmayan bu salgın hastalığın başarılı bir şekilde yok edilebilmesi için önümüzde ikisi doğal, biri yapay üç yol bulunmaktadır. İlk yol yerkürede yaşayan tüm insanların büyük bir çoğunluğu yıllarca süren bir salgında, doğal olarak virüsle karşılaşarak toplumsal bir immünite oluşturur ve sonunda sağ kalanlar bağışıklık kazanarak salgın doğal olarak sonlanır yani herd immünite denilen olay gerçekleşir. İkinci doğal yol olarak mutasyona açık olan bu virüs bir büyük mutasyon (melezlenme) daha geçirerek insandan insana bulaşma veya hastalık yapma kabiliyetini kaybederek diğer coronavirüsler gibi tarihe karışıp gider. Mutasyon virüsün çok daha ölümcül de olmasına yol açabilecek bir değişim de gösterebilir ki o zaman insanlık açısından (çok az bir olasılık da olsa) yok olma tehlikesi doğabilir.

Bu doğal olayların insanlığın kaç yılına mal olacağı ve yapabileceği toplumsal hasarın ne büyüklükte olacağı tahmin bile edilemez. Görüldüğü üzere bu pandemiyi bitirebilmek için insanoğlunun elinde aşılama ile kazanacağımız bağışıklık haricinde kullanabileceği başka bir metot şu an mevcut değildir. Diğer bir deyişle aşılanmaktan başka bir çare görünmemektedir. 

COVID-19 aşısı çeşitleri nelerdir?

COVID-19 için geliştirilen aşıların tümü, vücudun bağışıklık sistemine, COVID-19’a neden olan virüsü güvenli bir şekilde tanıtmayı ve yok etmeyi öğretecek şekilde tasarlanmıştır.

İnaktif aşılar: Hastalığa neden olmayan ancak bağışıklık yanıtı oluşturan etkisizleştirilmiş virüs içeren aşılar

Canlı atenüe aşılar: Hastalığa neden olmayan ancak bağışıklık yanıtı oluşturan zayıflatılmış virüs içeren aşılar

Güvenli bir şekilde bağışıklık yanıtı oluşturmak için COVID19 virüsünün yapısını taklit eden protein parçalarını kullanan protein bazlı aşılar.

Viral vektör aşılar: Güvenli bağışıklık yanıtı oluşturmak için COVID19 virüsünün RNA parçacıklarını taşıyan hastalık yapıcı etkisi olmayan virüslerin kullanıldığı aşılar

mRNA ve DNA aşıları: Kendi başına güvenli bağışıklık yanıtı oluşturan protein üretmek için genetik olarak tasarlanmış RNA ve DNA parçacıklarını kullanan aşılardır.

Hangi coronavirüs aşısı tercih edilmelidir?

Bu sorunun en kısa yanıtı, “en kısa zamanda ve güvenilir olarak ulaşılabilen” aşıdır.

Kaç gün ara ile aşı olmak daha yararlıdır?

Gözle görülemeyen bir sistem olan bağışıklık sisteminin kendi koruyucu proteinlerini (antikorlarımız) sentez edebilmesi için 14-21 günlük bir süreye ihtiyaçları vardır. Bu süre içinde yine fark edemesek bile immün sistem hücre ve dokuları bu yeni antijenik uyarıma karşı oldukça yoğun bir çalışma içine girerler. Öncelikle daha büyük ve ekonomik olmayan immünglobulin M dediğimiz antikor sentezlenir, bu askerlikteki hazır kuvvete benzeyen bir yapıdır ve ekonomik bir molekül değildir. Vücut içindeki saklanma süresi kısıtlıdır.

Bağışıklık sistemimiz daha uzun süreli ve daha ekonomik olarak saklayabileceği immünglobülin G antikorlarını 14-21 günlük bir sürede yeterli düzeye çıkartır ve hücre ve dokularda bu molekülün sentezlenme aşamaları hazır hale getirilir ki bir sonraki gerçek mikrop temasında antikor yanıt süresi çok kısa olabilsin. İlk aşılamadan sonra 14-21 gün içinde koruyuculuğumuz oluşur.

Bu koruyuculuğun etkisini ve süresini artırmak için ikinci bir aşı yapılır ki bağışıklık doku ve hücrelerimizin hafızalarına aldıkları yanıt çok daha güçlü olsun. COVID-19 aşılarında da amaç toplumun bir an önce etkin bir düzeyde antikor düzeylerine ulaşmasıdır. Oluşan bağışıklığın da bir müddet koruyucu düzeyde kalması gereklidir. Bu açıdan belirlenen 28 gün uygun mantıklı ve bilimsel bir süre olarak öngörülmektedir. Büyük kitlelerin aşıya verdiği yanıta göre bu sürede bazı değişiklikler olması da muhtemeldir.

Virüs mutasyonundan dolayı aşı etkisini kaybeder mi?

Virüsün dikensi çıkıntısında çok büyük bir mutasyon olmadığı sürece kaybetmez.

Corona aşısı olan kişiler de maske takmalı mı?

Evet, aşılanan kişiler de koruyucu önlemleri şimdiki gibi devam ettirmelilerdir, ta ki salgının sona erdiği ilan edilene kadar

COVID-19 aşıları kaç doz yapılmaktadır?

Ülkemizdeki tüm aşı çeşitleri iki doz olarak planlanmıştır.

Aşımın ilk dozunu Sinovac aşısı ile oldum. İkinci dozunu BioNTech aşısı ile olabilir miyim?

İlk dozunuz hangi COVID-19 aşısı ile yapılmışsa ikinci dozunuz da aynı COVID-19 aşısı ile yapılacaktır.

COVID-19 hastalığı geçirmiş olanlar aşı yaptırmalı mı?

COVID-19 geçirmiş kişilerde koruyuculuk bir müddet daha devam etmektedir. Sağlık Bakanlığı’nın açıklamasına göre, COVID-19 geçirmiş sağlık çalışanlarına, virüse maruz kalma oranı en yüksek grup oldukları için hastalığı geçirdikten 1 ay sonra, COVID-19 geçirmiş diğer risk grupların ise hastalığı geçirdikten 6 ay sonra aşı uygulanabilecektir.

Koronavirüs aşıları alerji yapar mı?

Alerjik bünyelerde her antijen alerji yapma olasılığı taşır. Bu nedenle aşılar sağlık kuruluşlarında yapılacak, erken alerji olasılığına karşın hasta 30 dakika süreyle bekletilerek, alerji açısından gözlenecektir.

Koronavirüs aşısı kısırlığa neden olur mu?

Bu tür bir yan etki şimdiye kadar hiçbir aşıda bildirilmemiştir.

Koronavirüs aşısı koruyuculuk oranları nelerdir?

Koruyuculuk oranları (protective immunity) değişik çalışmalara ve aşı yapılan kişinin yaş ile bağışıklık durumuna göre değişiklik göstermekle birlikte %75-95 gibi yüksek bir oranda saptanmaktadır.

Emziren anneler koronavirüs aşısı yaptırabilir mi?

Gebe ve emziren anneler kendi istekleri halinde aşı olabilirler. Gebeliğin ilk üç ayında uygulanmaması önerilmektedir.

Koronavirüs aşısı şeker ve kanser hastalarına yapılır mı?

Kendi hekimleri tarafından değerlendirilmek kaydıyla yapılabilir.

Çocuklara da COVID-19 aşısı yapılacak mı?

T.C. Sağlık Bakanlığı Koronavirüs Bilim Kurulu tarafından belirlenmiş öncelikli risk grubunda 18 yaş altındaki kişiler yer almadığından şu an için çocuklara COVID-19 aşısı uygulanmayacaktır.

HABER HAKKINDA GÖRÜŞ BELİRT

Yorum Yok

YASAL UYARI! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, pornografik, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen kişiye aittir.